Ekologia źródłem ratunku

Z każdym rokiem straty w naszych pasiekach są coraz większe. Pszczelarze mozolnie odbudowują swój stan posiadania, lecz ich działanie przypomina wysiłek Syzyfa. W wielu miejscach giną całe pasieki i pszczelarze zbierają się w swoich kołach radząc, jak kryzysowi zapobiegać. Wieloletnie zwalczanie warrozy toksycznymi preparatami podtruwa pszczoły. Wiele uprawnych roślin jest genetycznie zmodyfikowanych, w przypadku pasz dla pszczół nie ma na nią normy. Szczególnie groźny jest występujący w paszy HMF. Pszczelarze w niektórych rejonach województwa Opolskiego upatrują winowajcę spadku pszczół w oferowane im paszy dla pszczół.

Osobiście zetknąłem się z takim przypadkiem gdzie doświadczonemu pszczelarzowi już na początku zimy 2011/12 padła niemal cała pasieka. Wszystkie zabiegi były takie same od lat. Jedynie pasza dla pszczół pochodziła z innego źródła. Aby na przyszłość zapobiec podobnej tragedii, pszczelarz częściowo zmienił gospodarkę pasieczną. Odszedł od chemicznego zwalczania warrozy na rzecz Bee Vital-u, oraz wprowadził do pasieki probiotyki.

Apibiofarma

Zastosowanie probiotycznych preparatów ApiFarma i ApiBioFarma w gospodarce pasiecznej

Dolnośląskie Centrum Mikroorganizmów jest częścią Grupy Probiotics Polska, działającej na rynku bioremediacji inżynieryjnej od ponad sześciu lat. Firma zajmuje się projektowaniem, propagacją oraz produkcją kompozycji mikrobiologicznych znajdujących  zastosowanie w uprawach rolniczych, produkcji zwierzęcej oraz rewitalizacji środowiska.

Nie dziwi więc fakt, że mając na uwadze ogromną rolę oblotu owadziego, w tym pszczoły miodnej, na gospodarkę a także bezpośredni wpływ na wysokość plonów czy wreszcie na bioróżnorodność ekosystemów, podjęto wysiłek obserwacji i przeprowadzenia doświadczeń mających na celu stworzenie preparatu do zastosowania w gospodarstwach pasiecznych. Głównym powodem zainteresowania się zespołu badawczego tym tematem, były docierające do nas informacje o pogarszającej się odporności rodzin pszczelich.

Podjęte działania zaowocowały powstaniem oraz certyfikacją produktów dedykowanych pszczelarstwu o handlowych nazwach ApiFarma oraz ApiBioFarma. Pierwsza z nich ApiFarma to kompozycja oparta o probiotyczne mikroorganizmy SCD Probiotics Oryginal propagowane na pożywce z ekologicznej melasy z trzciny cukrowej z zachowaniem najwyższych standardów higienicznych.

ApiBioFarma natomiast, to produkt rozszerzony o dodatkowy komponent, jakim są wyciągi z dziewięciu ziół, których skuteczność i przydatność w pszczelarstwie została wykazana w wieloletnich obserwacjach.

Zioła biorące udział w procesie fermentacji to miedzy innymi

  • Bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum L.)
  • Mięta pieprzowa (Mentha x piperita L.)

Słowo probiotyk wywodzi sie z języka greckiego i jest połączeniem słów pro – dla i bios – życie. Można więc wnioskować, że probiotyki są przyjazne dla życia i że je wspierają. Według definicji szczegółowej probiotyki są specyficznymi szczepami mikroorganizmów, które podawane człowiekowi lub zwierzętom wywierają na ich organizm korzystny wpływ. Wynika on głównie z zapewnienia właściwej równowagi mikroflory zasiedlającej dany organizm.

Dziś wiadomo już, że szczepy probiotyczne przywracają właściwy skład mikroflory w jelitach, probiotyki hamują rozwój szczepów wywołujących różne choroby, łagodzą przebieg i skracają czas trwania biegunek bakteryjnych i wirusowych wywołanych miedzy innymi przez szczepy: Salmonella, Shigella, Escherichia coli, rota wirus.

  • Łagodzą przebieg biegunek poantybiotykowych i popromiennych,
  • Przyczyniają się do likwidacji nietolerancji laktozy,
  • Obniżają poziom cholesterolu,
  • Pomagają w zaburzeniach wątrobowych i normują motorykę jelit,
  • Wspomagają mechanizmy obronne ludzi i zwierząt: po kilku tygodniach spożywania probiotyków wzrasta liczba komórek bójczych w surowicy krwi, dochodzi do zwiększenia ilości limfocytów, immunoglobuliny A i interferonu Y (łagodzenie alergii),
  • Wykazują aktywność antynowotworową (hamują w jelitach rozwój bakterii, które katalizują przemiany prekursorów kancerogenów w kancerogeny).

Mikroorganizmy nie są dla pszczół niczym nowym. Istotnym składnikiem układu pokarmowego pszczoły jest mikroflora pożyteczna, która stanowi jeden z elementów obrony organizmu pszczelego. W środowisku układu pokarmowego, szczególnie w obrębie błony pery troficznej , rozwijają się mikroorganizmy, które konkurują z potencjalnymi patogenami o pożywienie nosi to nazwę kompetycji pokarmowej, oraz o przestrzeń – antybioza bakteryjna. Do mikroorganizmów najliczniej zasiedlających układ pokarmowy pszczół zaliczamy właśnie bakterie kwasu mlekowego. Właściwości obronne tych bakterii związane są z wytwarzaniem przez nie związków o działaniu antydrobnoustrojowym.

Kwasy organiczne wytwarzane przez mikroorganizmy probiotyczne obniżają kwasowość treści jelit pszczół, stwarzając tym samym niedogodne warunki dla rozwoju patogenów. Ważną cechą bakterii kwasu mlekowego jest zdolność do wytwarzania szeregu enzymów poprawiających strawność pokarmu. W tym miejscu warto wspomnieć, że naukowcy poszukujący przyczyny CCD zauważyli w treści jelit umarłych pszczół nieprzetrawiony pyłek,  co może wskazywać na brak pożytecznej mikroflory w ich układzie pokarmowym. Można więc spodziewać się, że jedną z przyczyn CCD jest brak bakterii kwasu mlekowego w organizmie  pszczoły, wyjałowienie spowodowane między innymi poborem ze środowiska związków ograniczających rozwój mikroflory (antybiotyki, pestycydy). Do najważniejszych zadań bakterii kwasu mlekowego w środowisku pasiecznym bez wątpienia zaliczyć należy fermentację  pierzgi . Pierzga stanowi białkowy pokarm pszczół powstający z pyłku kwiatowego ,zmieszanego ze śliną pszczół, czyli szczepionką  pożytecznej mikroflory.

Pszczoły umieszczają tak przygotowany pyłek w komórkach plastra i ubijają go głową usuwając w ten sposób tlen z wolnych przestrzeni- tlen jest w tym przypadku przeszkodą w prawidłowym procesie  fermentacji mlekowej. Enzymy trawienne bakterii kwasu mlekowego uszkadzają osłonkę pyłku uwalniając tym samym białko i tylko dzięki temu pszczoła może wykorzystać ten najważniejszy składnik budulcowy zawarty w pyłku. Jednocześnie sam proces fermentacji wpływa na polepszenie walorów smakowych pierzgi, gdyż wywołujące go bakterie kwasu mlekowego produkują związki zapachowo smakowe takie jak diacetyl  , acetoina czy  aldehyd octowy. Dzięki wytwarzaniu przez  bakterie kwasów pH  pierzgi obniża się do 4 co wraz ze wspomnianym nadtlenkiem wodoru wpływa na trwałość pokarmu. W obrębie układu pokarmowego, bakterie kwasu mlekowego ,wykazują jeszcze jedną istotną cechę – rozkładają niepożądane składniki pożywienia i dzięki temu pszczoły są w stanie przetrwać pewne niskie stężenia toksycznych substancji pobieranych wraz z pokarmem ze skażonego nimi środowiska. Jak widać ,życie każdego  organizmu bez obecności mikroorganizmów nie jest możliwe

Zarówno preparat ApiFarma jak i ApiBioFarma może być stosowany na wiele sposobów, np jako:

  • dodatek do wody pitnej w okresie od wiosny do jesieni,
  • dodatek do syropu wodno-cukrowego lub ciasta (przed zimowlą i w okresach bez pożytków),
  • prysk (zamgławianie) ula, ramek i pszczół,
  • higienizacja ula przed zasiedleniem odkładów,
  • oprysk ramek, na których pojawiła się pleśń,
  • higienizacja narzędzi do pracy w pasiece,
  • oczyszczanie ramek z porażonego czerwiu,
  • oprysk zewnętrznych powierzchni ula i jego otoczenie.

ApiBioFarma to kompozycja mikroorganizmów wytworzona w naturalnym procesie fermentacji, z udziałem pożytecznych mikroorganizmów na bazie SCD ProBio Original, ekologicznej melasy z trzciny cukrowej i 9 ziół z zachowaniem najwyższych standardów higienicznych i jakościowych.

ApiFarma została opracowana przez Dolnośląskie Regionalne Centrum Mikroorganizmów (DRCM). Receptura ApiFarmy jest wynikiem 3 letnich doświadczeń prowadzonych przez DRCM i pszczelarzy z okolic Wrocławia i Oleśnicy. Zespół został nagrodzony w Konkursie Wrocławskiej Rady FSNT NOT Nagrodą II Stopnia : „Za wybitne osiągnięcia w dziedzinie techniki”. Wyrób został zarejestrowany jako Mieszanka Paszowo-Uzupełniająca (MPU) i obecnie jest wytwarzany tylko i wyłącznie przez DRCM. ApiFarma jest wyrobem w pełni naturalnym, nie zawiera modyfikowanych genetycznie szczepów mikroorganizmów. Jest w pełni bezpieczna i przyjazna dla zdrowia roślin, zwierząt i ludzi.

Lista ziół wykorzystanych w ApiBioFarmie :
· Bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum L.)
· Mięta pieprzowa (Mentha x piperita L.)
· Orzech włoski  (Juglans regia L.)
· Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.)
· Szałwia lekarska (Salvia officinalis L.)
· Czarnuszka siewna (Nigella sativa L.)
· Biedrzeniec anyż  (Pimpinella anisum L.)
· Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis L.)
· Melisa lekarska (Melissa officinalis L.)

ApiBioFarma pozwala na stabilizację rozwoju rodzin osłabionych i może prowadzić do zahamowania rozwoju ubytku pszczoły lotnej. Dodatkowo wspiera żywotność pszczół robotnic i poprawia kondycję rodzin. Bardzo dobre efekty otrzymać można przy ochronie pszczół przed warrozą (Varroa destructor przebywa na pszczole ale nie wgryza się w pancerz chitynowy). Dalszym efektem jest powstrzymanie fermentacji syropu w podkarmiaczach, dzięki czemu jest możliwość dłuższego wykorzystania pokarmu przez pszczoły.

Zastosowanie :

Higienizacja ula i ramek: Wykonać oprysk wnętrza ula roztworem ApiBioFarma™ z wodą w proporcji 100-250 ml/5 litrów wody bez chloru (na około 20 rodzin). Zalecamy oprysk całego gniazda włącznie z pszczołami. Do aplikacji najlepiej używać opryskiwacza ciśnieniowego.Jeżeli pszczoły chorują opryskiwać również zewnętrzne  powierzchnie ula i jego otoczenie.
Dodatek do wodydo pojenia 1 litr ApiBioFarma™/150 litrów wody.(dobór dawki zależy od indywidualnej oceny kondycji rodzin pszczelich). 1 litr ApiFarma™ wystarcza na około 20 rodzin
Dodatek do syropu Na zimę i w okresie wiosennym: 50 ml na rodzinę

 

Przepis na chleb z probiotykiem autorstwa Wandy Huk

Rozczyn
* maślanka 1 litr
* woda 2 litry
* drożdże 5 dag
* kieliszek probiotyków ApiFarma lub ApiBioFarma
* 1 kg mąki żytniej
Z podanych składników przygotować rozczyn i pozostawić na noc w
ciepłym miejscu.

Do rozczynu domieszać mąkę (ok. 1,2kg mąki żytniej i ok.1 kg mąki
pszennej) oraz sól (do smaku). Pozostawić do podrośnięcia. Następnie
formować podsypując mąką i umieścić w foremkach posmarowanych tłuszczem.
Pozostawić do podrośnięcia. Chlebek przed włożeniem do piekarnika należy
posmarować jajkiem i posypać kminkiem. Gdy podczas wyrabiania ciasto
jest za gęste można dolać ciepłego mleka.

Zakwas alternatywny (bez maślanki): 10 łyżek mąki żytniej, 1 litr wody,
2 kieliszki probiotyków. Wymieszać i pozostawić na noc do kiszenia w
cieple.